วันที่ ๒๕ กรกฎาคม ๒๕๖๘ ที่บริเวณอนุสาวรีย์พระยาไชยบูรณ์ ตำบลนาจักร อำเภอเมืองแพร่ นายสมชัย เลิศประสิทธิพันธ์ ผู้ว่าราชการจังหวัดแพร่ เป็นประธานนำคณะข้าราชการ กลุ่มพลังมวลชน และประชาชนชาวแพร่ ประกอบพิธีวางพวงมาลา และกล่าวสดุดีวีรกรรมพระยาไชยบูรณ์ และนำยืนสงบนิ่งไว้อาลัยเป็นเวลา ๑ นาที เนื่องในวันที่ระลึกสดุดีวีรกรรมพระยาไชยบูรณ์ เพื่อรำลึกถึงคุณงามความดีของอดีตข้าหลวงเมืองแพร่ โดยจังหวัดแพร่ประกอบพิธีในวันที่ ๒๕ กรกฎาคม ของทุกปี โดยปีนี้(ปี ๒๕๖๘) ครบรอบ ๑๒๓ ปีของการจากไปของพระยาไชยบูรณ์
พร้อมกันนี้ยังได้ ประกอบพิธีทางศาสนา พระสงฆ์ประกอบพิธีทักษิณานุประทาน เพื่ออุทิศส่วนกุศลแด่ดวงวิญญาณของพระยาไชยบูรณ์ หรือพระยาราชฤทธานนท์พหลภักดี เสร็จแล้วประกอบพิธีทอดผ้าบังสุกุล และถวายจตุปัจจัยไทยธรรม พระสงฆ์อนุโมทนา เป็นอันเสร็จ
พระยาไชยบูรณ์ เดิมมีชื่อว่า ทองอยู่ สุวรรณบาตร์ เป็นบุตรของพระยาศรีเทศาบาล และคุณหญิงกมลจิตร เป็นชาวเมืองพิชัย จังหวัดอุตรดิตถ์ เริ่มรับราชการเมื่ออายุ ๒๑ ปี ในตำแหน่งเสมียนอำเภอพิชัย ต่อมาได้เลื่อนเป็นปลัดอำเภอ นายอำเภอ และผู้ว่าราชการจังหวัดพิจิตร ผู้ว่าราชการจังหวัดพิษณุโลก และได้เลื่อนเป็นปลัดมณฑลพิษณุโลก ในปี พ.ศ. ๒๔๔๐ ย้ายไปเป็นข้าหลวงจังหวัดแพร่ และได้เลื่อนยศเป็นพระยาไชยบูรณ์ในปี ๒๔๔๓
ต่อมาในวันที่ ๒๕ กรกฎาคม ๒๔๔๕ เกิดกบฏเงี้ยวปล้นเมืองแพร่ โดยเข้าปล้นโรงพัก ที่ทำการไปรษณีย์โทรเลข ทำลายคลังหลวงและกวาดเงินสดไปทั้งหมด ๓๗ อัฐ บุกเรือนจำเพื่อปล่อยนักโทษ และในวันที่ ๒๗ กรกฎาคม ๒๔๔๕ เป็นวันที่พระยาไชยบูรณ์ต้องจบชีวิตลงอย่างน่าเวทนา บริเวณที่ตั้งอนุสาวรีย์พระยาไชยบูรณ์ในปัจจุบัน
พระยาไชยบูรณ์นับเป็นวีรบุรุษที่เป็นตัวอย่าง เป็นผู้มีความรับผิดชอบต่อหน้าที่ ซื่อสัตย์ สุจริต เสียสละอย่างใหญ่หลวง ยอมสละชีวิตของตนเพื่อบ้านเมือง มีความรักชาติ กล้าหาญสมกับเป็นผู้นำโดยแท้ ไม่คิดหนีเอาชีวิตรอดแต่เพียงผู้เดียว สมควรได้รับการยกย่องสรรเสริญอย่างยิ่ง พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม พระราชทานยศแก่พระยาไชยบูรณ์ขึ้นเป็นพระยาราชฤทธานนท์พหลภักดี และให้สร้างอนุสาวรีย์พระยาไชยบูรณ์ขึ้น เพื่อรำลึกถึงคุณงามความดีของพระยาไชยบูรณ์
ฉัตรชัย พวงขจร / ข่าว / ภาพ
#สำนักงานประชาสัมพันธ์จังหวัดแพร่